Beynəlxalq Münasibətlər və Diplomatiya Araşdırmaları Mərkəzi
IRDS CENTERIRDS CENTERIRDS CENTER
+994 (50) 891 61 70
info@irds-center.com
Xətai ray, Mirzə Davud küç, 31
IRDS CENTERIRDS CENTERIRDS CENTER

“Fordo” hələ də toxunulmazdır – ABŞ “son silahı” işə salacaq?

Son 4 gündə İsrailin ardıcıl raket hücumları İranın nüvə obyektlərini hədəfə alsa da, nəticə gözlənilən kimi olmur. Xüsusilə də “Fordo” adlı yüksək təhlükəsizliklə qorunan nüvə kompleksi İsrailin texnoloji imkanlarına meydan oxuyur. İranın dağların dərinliklərində yerləşən bu strateji obyektini sıradan çıxarmaq isə yalnız ABŞ-ın silah arsenalında olan xüsusi bombalarla mümkündür. Bəs ABŞ bu mərhələdə İsrailin yanında yer alacaqmı?

Beynəlxalq Münasibətlər və Diplomatiya Araşdırmaları Mərkəzinin Hərbi və Təhlükəsizlik üzrə Sədr müavini, Hərbi ekspert Elxan Şıxəliyev Moderator.az-a verdiyi açıqlamasında qeyd edib ki.

İsrail-İran müharibəsinin əsas siyasi və hərbi hədəflərinə nəzər saldıqda görünür ki, İsrailin başlıca məqsədi İranın nüvə proqramını tamamilə dayandırmaqdır.

Onun sözlərinə görə, hərbi baxımdan İsrail, eyni zamanda, İranın orta və uzaq mənzilli ballistik raketlərinin buraxılış qurğularını sıradan çıxarmağa çalışır:
“Siyasi məqsəd isə daha dərindir – bu, İranda rejim dəyişikliyinə nail olmaqdır. Son dörd gündə həyata keçirilən hücumlar göstərir ki, İsrail, heç olmasa, hərbi hədəflərinin bir hissəsinə nail olub. Məsələn, İsrailin hava qüvvələri İran üzərində hava üstünlüyünü təmin edib. Hazırda İranın hava məkanı demək olar ki, tamamilə “açıq qapı” vəziyyətinə düşüb, yəni ölkənin hava hücumundan müdafiə sistemləri faktiki olaraq sıradan çıxarılıb. Bundan başqa, İsrailin hücumları nəticəsində İranın ballistik raketlərinin buraxılış qurğuları da ciddi zərər görüb. Nəticədə, bu raketlərin istifadəsi mümkün deyil. Eyni zamanda, İsrail “Natanz”, “Fordo” nüvə zənginləşdirmə obyektlərinin yerüstü infrastrukturunu və bu obyektlərə giriş tunellərini bombalayıb. Bu hücumlar nəticəsində nüvə proqramının bəzi texniki və təminedici elementləri sıradan çıxarılıb. Hətta 13-ə yaxın nüvə aliminin həyatını itirməsi səbəbilə proqramın icrası indiki mərhələdə faktiki olaraq dayanıb”.
Hərbi ekspert sözünə davam edərək vurğulayıb ki, İsrailin əsas siyasi hədəflərindən biri də İranın nüvə proqramından imtina etməsini təmin etmək idi. Bu məsələdə İsrail ABŞ ilə birgə hərəkət edərək İranı danışıqlara cəlb etmək və onu nüvə zənginləşdirmə fəaliyyətlərini dayandırmağa məcbur etmək istəyirdi:
“ABŞ İranın bu fəaliyyətinə qarşı müəyyən zaman çərçivəsi təqdim etmişdi – 60 günlük möhlət verilmişdi ki, İran proqramı dayandırsın. Daha sonra MAQATE (Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik) İranın nüvə proqramının dayandırılması ilə bağlı qətnamə qəbul edəndə, bu qərar İsrailin əlini daha da gücləndirdi.
İsrail hesab edir ki, əgər İran zənginləşdirmə səviyyəsini 90 faizə çatdırsa, bu, ölkəyə nüvə başlıqlı ballistik raketlər hazırlamaq imkanı verəcək. Belə bir vəziyyətdə isə İran potensial olaraq İsrail üçün birbaşa  təhdidə çevrilə bilər. Hazırkı əməliyyatlar nəticəsində İsrail İranın nüvə proqramını tamamilə məhv etməsə də, onun zənginləşdirmə prosesini ləngidə bilib. Bu əməliyyatlar vasitəsilə İranın nüvə silahı əldə etmə ehtimalı ən azı yaxın 10 il üçün arxa plana keçib”.
E.Şıxəliyevin fikirincə, İsrailin əsas siyasi məqsədi İran hakimiyyətinə hərbi təzyiqlərlə zərbə vuraraq onu nüvə proqramından imtina etdiyini rəsmən təsdiqləyəcək bir müqavilə imzalamağa məcbur etməkdir:
 “Bu prosesin arxasında isə yalnız İsrail deyil, eyni zamanda ABŞ-ın maraqları dayanır. Vaşinqton hesab edir ki, əgər İsrail öz siyasi və hərbi hədəflərinə sahədə – yəni əməliyyat meydanında – nail olarsa, ABŞ-ın birbaşa müharibəyə müdaxilə etməsinə ehtiyac qalmayacaq. Amma əgər İran bunun əksinə olaraq nüvə proqramını davam etdirdiyini bəyan edər və zənginləşdirmə səviyyəsini artırmaq üçün real addımlar atarsa, vəziyyət daha da mürəkkəbləşə bilər. Bu zaman İsrailin təzyiqləri artacaq, ABŞ isə mövqeyini yenidən nəzərdən keçirmək məcburiyyətində qala bilər. İranın nüvə obyektləri yanlız  ABŞ-ın bunkerə nüfuz edən raketləri ilə sıradan çıxarıla bilər. Lazım gələrsə, bu silahların İsrailə ötürülməsi məsələsində ciddi problem yaşanmayacaq. Hazırda ABŞ gözləmə mövqeyindədir. Əgər İsrailin hərbi təzyiqləri nəticəsində İran nüvə proqramından imtina etdiyini bəyan edən razılaşmanı imzalayarsa, bu proqram MAQATE tərəfindən nəzarətə götürüləcək və zənginləşdirmə prosesi dayandırıla bilər. Əks təqdirdə, yəni İran müqavimət göstərməkdə davam edərsə, İsrailin əməliyyatlarının daha da genişlənəcəyi və ABŞ-ın da bu prosesə dolayı və ya birbaşa cəlb oluna biləcəyi ehtimal olunur”.
“Siyasi məqsəd isə daha dərindir – bu, İranda rejim dəyişikliyinə nail olmaqdır. Son dörd gündə həyata keçirilən hücumlar göstərir ki, İsrail, heç olmasa, hərbi hədəflərinin bir hissəsinə nail olub. Məsələn, İsrailin hava qüvvələri İran üzərində hava üstünlüyünü təmin edib. Hazırda İranın hava məkanı demək olar ki, tamamilə “açıq qapı” vəziyyətinə düşüb, yəni ölkənin hava hücumundan müdafiə sistemləri faktiki olaraq sıradan çıxarılıb. Bundan başqa, İsrailin hücumları nəticəsində İranın ballistik raketlərinin buraxılış qurğuları da ciddi zərər görüb. Nəticədə, bu raketlərin istifadəsi mümkün deyil. Eyni zamanda, İsrail “Natanz”, “Fordo” nüvə zənginləşdirmə obyektlərinin yerüstü infrastrukturunu və bu obyektlərə giriş tunellərini bombalayıb. Bu hücumlar nəticəsində nüvə proqramının bəzi texniki və təminedici elementləri sıradan çıxarılıb. Hətta 13-ə yaxın nüvə aliminin həyatını itirməsi səbəbilə proqramın icrası indiki mərhələdə faktiki olaraq dayanıb”.
Hərbi ekspert sözünə davam edərək vurğulayıb ki, İsrailin əsas siyasi hədəflərindən biri də İranın nüvə proqramından imtina etməsini təmin etmək idi. Bu məsələdə İsrail ABŞ ilə birgə hərəkət edərək İranı danışıqlara cəlb etmək və onu nüvə zənginləşdirmə fəaliyyətlərini dayandırmağa məcbur etmək istəyirdi:
“ABŞ İranın bu fəaliyyətinə qarşı müəyyən zaman çərçivəsi təqdim etmişdi – 60 günlük möhlət verilmişdi ki, İran proqramı dayandırsın. Daha sonra MAQATE (Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik) İranın nüvə proqramının dayandırılması ilə bağlı qətnamə qəbul edəndə, bu qərar İsrailin əlini daha da gücləndirdi.
İsrail hesab edir ki, əgər İran zənginləşdirmə səviyyəsini 90 faizə çatdırsa, bu, ölkəyə nüvə başlıqlı ballistik raketlər hazırlamaq imkanı verəcək. Belə bir vəziyyətdə isə İran potensial olaraq İsrail üçün birbaşa  təhdidə çevrilə bilər. Hazırkı əməliyyatlar nəticəsində İsrail İranın nüvə proqramını tamamilə məhv etməsə də, onun zənginləşdirmə prosesini ləngidə bilib. Bu əməliyyatlar vasitəsilə İranın nüvə silahı əldə etmə ehtimalı ən azı yaxın 10 il üçün arxa plana keçib”.
E.Şıxəliyevin fikirincə, İsrailin əsas siyasi məqsədi İran hakimiyyətinə hərbi təzyiqlərlə zərbə vuraraq onu nüvə proqramından imtina etdiyini rəsmən təsdiqləyəcək bir müqavilə imzalamağa məcbur etməkdir:
 “Bu prosesin arxasında isə yalnız İsrail deyil, eyni zamanda ABŞ-ın maraqları dayanır. Vaşinqton hesab edir ki, əgər İsrail öz siyasi və hərbi hədəflərinə sahədə – yəni əməliyyat meydanında – nail olarsa, ABŞ-ın birbaşa müharibəyə müdaxilə etməsinə ehtiyac qalmayacaq. Amma əgər İran bunun əksinə olaraq nüvə proqramını davam etdirdiyini bəyan edər və zənginləşdirmə səviyyəsini artırmaq üçün real addımlar atarsa, vəziyyət daha da mürəkkəbləşə bilər. Bu zaman İsrailin təzyiqləri artacaq, ABŞ isə mövqeyini yenidən nəzərdən keçirmək məcburiyyətində qala bilər. İranın nüvə obyektləri yanlız  ABŞ-ın bunkerə nüfuz edən raketləri ilə sıradan çıxarıla bilər. Lazım gələrsə, bu silahların İsrailə ötürülməsi məsələsində ciddi problem yaşanmayacaq. Hazırda ABŞ gözləmə mövqeyindədir. Əgər İsrailin hərbi təzyiqləri nəticəsində İran nüvə proqramından imtina etdiyini bəyan edən razılaşmanı imzalayarsa, bu proqram MAQATE tərəfindən nəzarətə götürüləcək və zənginləşdirmə prosesi dayandırıla bilər. Əks təqdirdə, yəni İran müqavimət göstərməkdə davam edərsə, İsrailin əməliyyatlarının daha da genişlənəcəyi və ABŞ-ın da bu prosesə dolayı və ya birbaşa cəlb oluna biləcəyi ehtimal olunur”.

26 Comments

  • football match schedule

    18 Yanvar 2026 - 03:54

    Penalty goals, spot kick conversions and their success rates

  • 2024 icc men's t20 world cup

    19 Yanvar 2026 - 20:19

    Award winners, individual honors and team trophies documented

  • 國產 av

    26 Yanvar 2026 - 10:16

    Hi, Neat post. There’s a problem along with your web site in web explorer, may check this?
    IE still is the marketplace leader and a huge portion of people will leave out
    your fantastic writing due to this problem.

  • onlinecasino

    02 Fevral 2026 - 15:54

    One on one saves, goalkeeper shot stopping in isolated situations

  • b2xbet

    09 Fevral 2026 - 12:52

    I want to to thank you for this fantastic read!! I certainly enjoyed every bit of it. I have got you saved as a favorite to look at new stuff you post…

  • 小宝影视国产自拍

    12 Fevral 2026 - 05:22

    捕风追影线上看免费在线观看,海外华人专属平台,高清无广告体验。

  • 國產 av

    14 Fevral 2026 - 11:23

    If some one wishes expert view about blogging and site-building after that i recommend him/her to pay a quick visit this web site, Keep up the fastidious work.

  • 日本 av

    14 Fevral 2026 - 22:26

    hello there and thank you for your information – I’ve certainly picked up anything new from right here. I did however expertise some technical points using this site, since I experienced to reload the site a lot of times previous to I could get it to load correctly. I had been wondering if your hosting is OK? Not that I am complaining, but slow loading instances times will very frequently affect your placement in google and could damage your high quality score if ads and marketing with Adwords. Anyway I’m adding this RSS to my email and can look out for much more of your respective interesting content. Make sure you update this again very soon.

  • av 在线

    15 Fevral 2026 - 00:42

    When I originally commented I seem to have clicked on the -Notify me when new comments are added- checkbox and from now on each time a comment is added I receive four emails with the exact same comment. Perhaps there is a means you are able to remove me from that service? Many thanks!

  • whatisthebestonlinecasinoforrealmoneyaustralia

    15 Fevral 2026 - 04:45

    Best online casino PayID Australia – secure and convenient

  • 國產 av

    16 Fevral 2026 - 14:52

    I’m really enjoying the theme/design of your weblog. Do you ever run into any web browser compatibility issues? A few of my blog readers have complained about my website not working correctly in Explorer but looks great in Firefox. Do you have any advice to help fix this problem?

  • av 在线

    16 Fevral 2026 - 17:06

    Heya! I’m at work browsing your blog from my new apple iphone! Just wanted to say I love reading through your blog and look forward to all your posts! Carry on the great work!

  • onlinecasinosaustralia

    17 Fevral 2026 - 13:42

    海外华人必备的ify官方认证平台,24小时不间断提供最新高清电影、电视剧,无广告观看体验。

  • hi88

    17 Fevral 2026 - 21:06

    Thank you for the auspicious writeup. It in fact was a amusement account it. Look advanced to far added agreeable from you! However, how could we communicate?

  • av 在线

    18 Fevral 2026 - 08:02

    Greetings from Florida! I’m bored to death at work so I decided to check out your website on my iphone during lunch break. I enjoy the knowledge you provide here and can’t wait to take a look when I get home. I’m surprised at how quick your blog loaded on my mobile .. I’m not even using WIFI, just 3G .. Anyhow, very good site!

  • gbgbet

    18 Fevral 2026 - 10:23

    I visited multiple web sites except the audio quality for audio songs present at this site is actually fabulous.

  • hi88

    24 Fevral 2026 - 09:09

    That is very attention-grabbing, You’re an overly professional blogger. I’ve joined your feed and sit up for in quest of more of your magnificent post. Additionally, I’ve shared your website in my social networks

  • 寻秦记

    24 Fevral 2026 - 18:01

    御赐小仵作2 2026 古装探案续集 海外华人免费高清热播 无广告全球加速追剧

  • winpot

    25 Fevral 2026 - 06:33

    This is my first time go to see at here and i am genuinely pleassant to read all at alone place.

  • 中華職棒賽程

    25 Fevral 2026 - 18:12

    Best online casino Australia real money 2026 top picks fast payouts

  • hi88

    27 Fevral 2026 - 05:00

    It’s remarkable in support of me to have a website, which is valuable in support of my experience. thanks admin

  • gbgbet

    01 Mart 2026 - 13:14

    Hey there! This is my first visit to your blog! We are a group of volunteers and starting a new initiative in a community in the same niche. Your blog provided us beneficial information to work on. You have done a wonderful job!

  • av 女優

    01 Mart 2026 - 15:12

    There is certainly a lot to find out about this issue. I really like all the points you made.

  • av 女優

    03 Mart 2026 - 04:08

    Thanks for the good writeup. It in reality was a enjoyment account it. Glance complicated to far added agreeable from you! However, how could we keep up a correspondence?

  • 日本 av

    03 Mart 2026 - 08:53

    Exceptional post however , I was wanting to know if you could write a litte more on this subject? I’d be very grateful if you could elaborate a little bit more. Thank you!

Leave A Comment

At vero eos et accusamus et iusto odio digni goikussimos ducimus qui to bonfo blanditiis praese. Ntium voluum deleniti atque.

Melbourne, Australia
(Sat - Thursday)
(10am - 05 pm)
Melbourne, Australia
(Sat - Thursday)
(10am - 05 pm)