![\"\"](\"https:\/\/irds-center.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/1713471906944-300x225.jpeg\")
<\/p>\nUluslararas\u0131 Siyaset Uzman\u0131, Diplomasi ve Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi (DASAM) Ba\u015fkan\u0131 Mehmet G\u00f6khan \u00d6z\u00e7ubuk\u00e7u, Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler ve Diplomasi \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Merkezi (\u0130RDS CENTER) ile yapt\u0131\u011f\u0131 bir r\u00f6portajda, “Venezuela ve Maduroyu neler bekliyor?” konusunda de\u011ferlendirmelerde bulundu:<\/b><\/p>\n
<\/p>\n
ABD\u2019nin Venezuela\u2019ya y\u00f6nelik son hamlelerini anlamak i\u00e7in tekil bir olaydan de\u011fil, uzun vadeli bir g\u00fc\u00e7 ve kaynak stratejisinden s\u00f6z etmek gerekir. Sizin de sorunun ba\u015f\u0131nda ifade etti\u011finiz gibi ABD bug\u00fcn tarihinin en a\u011f\u0131r bor\u00e7 y\u00fcklerinden biriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Yakla\u015f\u0131k 37 trilyon dolarl\u0131k d\u0131\u015f bor\u00e7, yaln\u0131zca ekonomik bir sorun de\u011fil; ayn\u0131 zamanda Washington\u2019un k\u00fcresel liderlik iddias\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilme kapasitesini zorlayan yap\u0131sal bir krizdir. Trump\u2019\u0131n siyasal yakla\u015f\u0131m\u0131 da tam bu noktada klasik Amerikan d\u0131\u015f politikas\u0131ndan ayr\u0131\u015f\u0131yor. Trump, ABD\u2019nin d\u00fcnya d\u00fczenini \u201cfinanse eden\u201d \u00fclke olmas\u0131n\u0131 reddeden, bunun yerine ba\u015fkalar\u0131n\u0131n kaynaklar\u0131n\u0131 ve co\u011frafyalar\u0131n\u0131 Amerikan \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda kullanmay\u0131 hedefleyen bir \u00e7izgiyi temsil ediyor. Dolay\u0131s\u0131yla Ukrayna, Venezuela ve hatta Gr\u00f6nland gibi ba\u015fl\u0131klar birbirinden kopuk de\u011fil; hepsi ayn\u0131 stratejik mant\u0131\u011f\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Venezuela bu stratejide son derece kritik bir yere sahip. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck petrol rezervlerinden birine sahip olmas\u0131, do\u011fal gaz potansiyeli, Karayipler\u2019e a\u00e7\u0131lan jeopolitik konumu ve uzun s\u00fcredir ABD kar\u015f\u0131t\u0131 bir siyasal \u00e7izgide durmas\u0131, bu \u00fclkeyi Washington a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u201c\u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken dosya\u201d haline getiriyor. Ancak ABD do\u011frudan \u201cenerji kaynaklar\u0131 i\u00e7in m\u00fcdahale ediyorum\u201d demiyor; bunun yerine yasa d\u0131\u015f\u0131 silah ticareti, uyu\u015fturucu ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, organize su\u00e7 ve devlet eliyle y\u00fcr\u00fct\u00fclen illegal a\u011flar s\u00f6ylemini \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor. Bu, hem Amerikan kamuoyuna hem de uluslararas\u0131 topluma sunulan klasik bir me\u015fruiyet zemini. Fitilin aylar \u00f6ncesinden ate\u015flenmesi tesad\u00fcf de\u011fil; bu t\u00fcr m\u00fcdahaleler her zaman \u00f6nce s\u00f6ylemle, sonra yapt\u0131r\u0131mlarla, en son ise g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131yla gelir.<\/p>\n
Bug\u00fcn gelinen noktada Maduro\u2019nun do\u011frudan hedef al\u0131nmas\u0131, Venezuela krizinin yeni bir a\u015famaya ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6steriyor. Bu art\u0131k sadece rejimi bask\u0131 alt\u0131na alma ya da davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fikli\u011fi yaratma \u00e7abas\u0131 de\u011fil; rejimi fiilen i\u015flevsiz hale getirme ve \u00fclkenin siyasal kaderini yeniden \u015fekillendirme giri\u015fimidir. Maduro\u2019nun siyasi gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu s\u00fcrecin onun lehine sonu\u00e7lanmas\u0131 son derece zor. Ya ABD destekli bir ge\u00e7i\u015f s\u00fcreciyle Venezuela\u2019da yeni bir y\u00f6netim in\u015fa edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacak ya da \u00fclke uzun s\u00fcreli bir kaos, g\u00fc\u00e7 bo\u015flu\u011fu ve i\u00e7 \u00e7eki\u015fme d\u00f6nemine s\u00fcr\u00fcklenecek. Her iki senaryoda da Venezuela\u2019n\u0131n k\u0131sa vadede istikrara kavu\u015fmas\u0131 kolay g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n
Burada as\u0131l kritik soru, Venezuela devletinin ve ordusunun nas\u0131l pozisyon alaca\u011f\u0131d\u0131r. Liderin devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131, otomatik olarak sistemin \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc anlam\u0131na gelmez. Ancak Latin Amerika tarihine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, d\u0131\u015f m\u00fcdahalelerle \u015fekillenen y\u00f6netim de\u011fi\u015fikliklerinin genellikle kurumsal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f, toplumsal kutupla\u015fma ve uzun s\u00fcreli istikrars\u0131zl\u0131k \u00fcretti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu da Venezuela\u2019y\u0131 sadece siyasi de\u011fil, insani bir krizin de e\u015fi\u011fine getirebilir. Yeni m\u00fclteci dalgalar\u0131, g\u0131da ve enerji arz sorunlar\u0131, g\u00fcvenlik bo\u015fluklar\u0131 b\u00f6lgeyi do\u011frudan etkileyecektir.<\/p>\n
B\u00f6lgesel d\u00fczlemde Latin Amerika i\u00e7in bu geli\u015fmeler son derece sars\u0131c\u0131d\u0131r. ABD\u2019nin do\u011frudan askeri g\u00fc\u00e7 kullanmas\u0131 ya da bunu a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde g\u00fcndeme almas\u0131, b\u00f6lge \u00fclkelerine \u00e7ok net bir mesaj verir: Washington, kendi arka bah\u00e7esi olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc co\u011frafyada gerekti\u011finde sert g\u00fc\u00e7 kullanmaktan \u00e7ekinmeyecektir. Bu durum Latin Amerika\u2019da zaten k\u0131r\u0131lgan olan siyasi dengeleri daha da bozabilir. Baz\u0131 \u00fclkeler ABD ile ili\u015fkilerini korumak ad\u0131na sessiz kal\u0131rken, baz\u0131lar\u0131 bu s\u00fcreci a\u00e7\u0131k bir egemenlik ihlali olarak g\u00f6r\u00fcp kar\u015f\u0131 pozisyon alacakt\u0131r. Sonu\u00e7ta b\u00f6lge i\u00e7inde yeni fay hatlar\u0131, yeni ittifaklar ve daha derin bir ideolojik ayr\u0131\u015fma ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 boyutta ise Venezuela krizi, b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 rekabetinin yeni cephelerinden biri haline gelmektedir. Rusya, \u00c7in ve \u0130ran gibi akt\u00f6rler, ABD\u2019nin bu t\u00fcr m\u00fcdahalelerini yaln\u0131zca Venezuela\u2019ya y\u00f6nelik bir hamle olarak de\u011fil, kendi etki alanlar\u0131na y\u00f6nelik bir g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisi olarak okumaktad\u0131r. Bu nedenle ya\u015fananlar, k\u00fcresel sistemde zaten artmakta olan kutupla\u015fmay\u0131 daha da sertle\u015ftirebilir. Uluslararas\u0131 hukuk, egemenlik ilkesi ve m\u00fcdahale tart\u0131\u015fmalar\u0131 yeniden g\u00fcndemin merkezine oturacakt\u0131r; ancak pratikte g\u00fc\u00e7 dengeleri hukukun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mektedir.<\/p>\n
Enerji boyutu ise bu krizin en kritik ama en az a\u00e7\u0131k konu\u015fulan y\u00f6n\u00fcd\u00fcr. Venezuela\u2019n\u0131n enerji kaynaklar\u0131n\u0131n k\u00fcresel sisteme hangi \u015fartlarla entegre edilece\u011fi, ABD\u2019nin bu s\u00fcre\u00e7ten ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ekonomik ve stratejik kazan\u00e7 sa\u011flayaca\u011f\u0131 belirleyici olacakt\u0131r. Ancak burada da bir yan\u0131lg\u0131 var: Rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi, enerji \u00fcretiminin hemen artaca\u011f\u0131 ya da piyasalar\u0131n h\u0131zla rahatlayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Aksine, altyap\u0131 sorunlar\u0131, i\u00e7 g\u00fcvenlik riskleri ve siyasi belirsizlikler nedeniyle Venezuela enerji piyasas\u0131 uzun s\u00fcre dalgal\u0131 kalabilir.<\/p>\n
Peki Maduro ve Venez\u00fcella\u2019y\u0131 ne bekliyor?<\/p>\n
Bu noktada temel soru \u015fudur: Maduro\u2019nun sonu kesin mi, yoksa Venezuela yeni ve daha karma\u015f\u0131k bir belirsizlik d\u00f6nemine mi giriyor? Mevcut tabloya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Maduro\u2019nun eski anlam\u0131yla siyasi g\u00fcc\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmesi neredeyse imk\u00e2ns\u0131z g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ancak bu, Venezuela\u2019da h\u0131zl\u0131, d\u00fczenli ve istikrarl\u0131 bir ge\u00e7i\u015fin ya\u015fanaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmiyor. Aksine, Maduro sonras\u0131 d\u00f6nem, \u00fclke i\u00e7in en az Maduro d\u00f6nemi kadar zorlu ve k\u0131r\u0131lgan bir s\u00fcrecin ba\u015flang\u0131c\u0131 olabilir.<\/p>\n
Maduro\u2019nun fiilen devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ya da etkisizle\u015ftirilmesi, Venezuela\u2019da iktidar\u0131n otomatik olarak el de\u011fi\u015ftirece\u011fi anlam\u0131na gelmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc Venezuela\u2019da iktidar sadece bir ki\u015finin etraf\u0131nda \u015fekillenmi\u015f de\u011fildir; ordu, istihbarat yap\u0131lar\u0131, devlet i\u00e7indeki ekonomik a\u011flar ve y\u0131llar i\u00e7inde olu\u015fmu\u015f sadakat ili\u015fkileri h\u00e2l\u00e2 belirleyici akt\u00f6rlerdir. Maduro gitse bile, bu yap\u0131lar\u0131n tamam\u0131n\u0131n bir anda da\u011f\u0131lmas\u0131 beklenmemelidir. Bu da Venezuela\u2019y\u0131 k\u0131sa vadede bir \u201clider sonras\u0131 bo\u015fluk\u201d d\u00f6nemine s\u00fcr\u00fckleyebilir. Tarihsel olarak bu t\u00fcr bo\u015fluklar, istikrar de\u011fil, daha derin bir kaos \u00fcretir.<\/p>\n
Maduro a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00fc\u00e7 temel senaryo \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Birincisi, uluslararas\u0131 alanda yarg\u0131lanma ve uzun s\u00fcreli siyasi tasfiye s\u00fcreci. Bu senaryoda Maduro, Venezuela siyasetinden tamamen silinir ve sembolik olarak \u201ceski rejimin sorumlusu\u201d konumuna yerle\u015ftirilir. \u0130kinci senaryo, Maduro\u2019nun fiilen etkisiz hale getirilmi\u015f ama i\u00e7eride h\u00e2l\u00e2 bir sadakat \u00e7ekirde\u011fine sahip oldu\u011fu, uzun s\u00fcreli bir siyasi g\u00f6lge fig\u00fcre d\u00f6n\u00fc\u015fmesidir. Bu durum, Venezuela\u2019da s\u00fcrekli bir istikrars\u0131zl\u0131k ve kar\u015f\u0131-devrim korkusu yarat\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve en riskli senaryo ise, Maduro\u2019nun sembolik bir direni\u015f fig\u00fcr\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi ve bunun i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 tetiklemesidir. Bu durumda Venezuela, Libya benzeri bir par\u00e7alanma riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilir.<\/p>\n
Venezuela\u2019y\u0131 bekleyen as\u0131l sorun, Maduro\u2019dan sonra \u201ckimin gelece\u011fi\u201d sorusundan ziyade, nas\u0131l bir devlet yap\u0131s\u0131n\u0131n ayakta kalaca\u011f\u0131d\u0131r. ABD destekli veya Bat\u0131\u2019ya yak\u0131n bir ge\u00e7i\u015f y\u00f6netimi kurulsa bile, bunun toplumsal me\u015fruiyet \u00fcretmesi son derece zor olacakt\u0131r. Y\u0131llard\u0131r a\u011f\u0131r yapt\u0131r\u0131mlar alt\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f, ekonomik olarak \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f ve d\u0131\u015f m\u00fcdahalelere kar\u015f\u0131 refleks geli\u015ftirmi\u015f bir toplumdan s\u00f6z ediyoruz. Bu nedenle yeni y\u00f6netim, k\u0131sa s\u00fcrede refah \u00fcretemezse, toplumsal \u00f6fke \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bi\u00e7imde yeniden y\u00fckselebilir.<\/p>\n
Ekonomik a\u00e7\u0131dan Venezuela\u2019y\u0131 olduk\u00e7a sanc\u0131l\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 bekliyor. Petrol ve do\u011fal gaz zenginli\u011fi, \u00e7o\u011fu zaman \u201ch\u0131zl\u0131 toparlanma\u201d alg\u0131s\u0131 yarat\u0131yor; ancak ger\u00e7ek durum \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k. Altyap\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u0131pranm\u0131\u015f durumda, \u00fcretim kapasitesi d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, insan kayna\u011f\u0131 \u00fclkeyi terk etmi\u015f durumda. Dolay\u0131s\u0131yla Maduro sonras\u0131 Venezuela, k\u0131sa vadede bir enerji cenneti de\u011fil; uzun s\u00fcreli yeniden in\u015fa gerektiren k\u0131r\u0131lgan bir ekonomi olacakt\u0131r. Bu da d\u0131\u015f akt\u00f6rlerin \u00fclkedeki etkisini art\u0131r\u0131rken, egemenlik tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 daha da derinle\u015ftirecektir.<\/p>\n
Toplumsal d\u00fczlemde ise Venezuela\u2019y\u0131 en zorlay\u0131c\u0131 s\u0131nav bekliyor. Y\u0131llard\u0131r s\u00fcren yoksulluk, g\u00f6\u00e7, yapt\u0131r\u0131mlar ve siyasi bask\u0131lar, toplumda derin bir travma olu\u015fturmu\u015f durumda. Lider de\u011fi\u015fimi bu travmay\u0131 otomatik olarak iyile\u015ftirmez. Aksine, beklentilerin h\u0131zla y\u00fckselmesi ve kar\u015f\u0131lanamamas\u0131, yeni bir toplumsal patlama riskini beraberinde getirebilir. Bu nedenle Maduro sonras\u0131 Venezuela, sadece siyasi de\u011fil, psikolojik ve sosyolojik bir yeniden yap\u0131lanma s\u00fcreciyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r.<\/p>\n
B\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Venezuela\u2019n\u0131n gelece\u011fi Latin Amerika\u2019n\u0131n genel gidi\u015fat\u0131n\u0131 da etkileyecektir. E\u011fer Venezuela\u2019da d\u0131\u015f m\u00fcdahaleyle \u015fekillenen bir y\u00f6netim kal\u0131c\u0131 olursa, bu durum b\u00f6lge \u00fclkeleri i\u00e7in tehlikeli bir emsal olu\u015fturur. Bu, Latin Amerika\u2019da \u201cegemenlik\u201d kavram\u0131n\u0131n daha da a\u015f\u0131nmas\u0131 ve ABD\u2019nin sert g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131n normalle\u015fmesi anlam\u0131na gelir. Aksi halde, Venezuela\u2019daki istikrars\u0131zl\u0131k derinle\u015firse, m\u00fclteci krizleri, s\u0131n\u0131r sorunlar\u0131 ve b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik riskleri ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelir.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak \u015funu net bi\u00e7imde s\u00f6ylemek gerekir: Maduro\u2019nun eski g\u00fcc\u00fcyle devam etmesi neredeyse imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r; ancak bu, Venezuela\u2019n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Maduro\u2019nun sonu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde belirlenmi\u015f olabilir, fakat Venezuela\u2019n\u0131n gelece\u011fi hen\u00fcz belirlenmi\u015f de\u011fildir. \u00dclke, ya d\u0131\u015f m\u00fcdahalenin \u015fekillendirdi\u011fi k\u0131r\u0131lgan bir ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecine ya da uzun s\u00fcreli bir istikrars\u0131zl\u0131k ve par\u00e7alanma riskine do\u011fru ilerlemektedir. Bu nedenle as\u0131l mesele Maduro\u2019nun gidip gitmeyece\u011fi de\u011fil, Maduro\u2019dan sonra Venezuela\u2019n\u0131n ayakta kal\u0131p kalamayaca\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Mehmet G\u00f6khan \u00d6z\u00e7ubuk\u00e7u<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Turan Alizade<\/strong><\/p>\n Uluslararas\u0131 Siyaset Uzman\u0131, Diplomasi ve Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi (DASAM) Ba\u015fkan\u0131 Mehmet G\u00f6khan \u00d6z\u00e7ubuk\u00e7u, Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler ve Diplomasi \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Merkezi (\u0130RDS CENTER) ile yapt\u0131\u011f\u0131 bir r\u00f6portajda, “Venezuela ve Maduroyu neler bekliyor?” konusunda de\u011ferlendirmelerde bulundu: ABD\u2019nin Venezuela\u2019ya y\u00f6nelik son hamlelerini anlamak i\u00e7in tekil bir olaydan de\u011fil, uzun vadeli bir g\u00fc\u00e7 ve kaynak stratejisinden s\u00f6z etmek gerekir. Sizin […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":10836,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77,346],"tags":[],"class_list":["post-11427","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-roportaj"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11427","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11427"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11435,"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11427\/revisions\/11435"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10836"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/irds-center.com\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/IMG_20251213_145609_812-300x300.webp\")
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"