{"id":11202,"date":"2025-12-20T19:49:00","date_gmt":"2025-12-20T15:49:00","guid":{"rendered":"https:\/\/irds-center.com\/?p=11202"},"modified":"2025-12-20T19:49:56","modified_gmt":"2025-12-20T15:49:56","slug":"11202","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/2025\/12\/20\/11202\/","title":{"rendered":"Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda T\u00fcrkiye’nin artan etkisi – YORUM"},"content":{"rendered":"

T\u00fcrk siyaset bilimci ve uluslararas\u0131 politika uzman\u0131 \u0130smail Cing\u00f6z, IRDS Merkezi (BMDAM) ile yapt\u0131\u011f\u0131 bir r\u00f6portajda konuyla ilgili \u015fu de\u011ferlendirmelerde bulundu:<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ukrayna-Rusya sava\u015f\u0131n\u0131n bitirilmesi i\u00e7in Trump ile Putin\u2019in anla\u015fm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc de\u011ferlendirilmektedir. \u00d6zellikle Alaska g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde bu konuda mutabakata vard\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Putin\u2019in, Ukrayna\u2019n\u0131n i\u015fgal etti\u011fi topraklar i\u00e7erisindeki k\u0131ymetli toprak elementlerini, yer alt\u0131 ve yer \u00fcst\u00fc kaynaklar\u0131n\u0131 Amerika\u2019n\u0131n kullan\u0131m\u0131na a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131, bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da i\u015fgal etti\u011fi topraklar\u0131n Rusya\u2019da kalmas\u0131 gerekti\u011fini Trump\u2019a iletti\u011fi; Trump\u2019\u0131n da bunu kabul etti\u011fi de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n

Trump i\u00e7in \u015fu anda acil olan ihtiya\u00e7, k\u0131ymetli toprak elementlerine eri\u015fim sa\u011flamakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Amerika Birle\u015fik Devletleri, k\u0131ymetli toprak elementleri ve bu elementlerden \u00fcretilen teknolojik \u00fcr\u00fcnler konusunda \u00c7in\u2019e ba\u011f\u0131ml\u0131 durumdad\u0131r. Amerika, \u00c7in\u2019e olan bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan kurtulmak i\u00e7in alternatif k\u0131ymetli toprak elementi kaynaklar\u0131 aramaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda en iddial\u0131 b\u00f6lgenin \u015fu an i\u00e7in Ukrayna\u2019n\u0131n yer alt\u0131 ve yer \u00fcst\u00fc kaynaklar\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmakta ve g\u00f6r\u00fclmektedir. Kald\u0131 ki Putin, bunu Trump\u2019a zaten vadetmi\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n

Ayn\u0131 zamanda Amerika, Avustralya, Gr\u00f6nland ve Kanada gibi farkl\u0131 \u00fclkelerden de k\u0131ymetli toprak elementleri temin etmenin yollar\u0131n\u0131 aramaktad\u0131r. Ancak Zelenski, Amerika\u2019n\u0131n 28 maddelik talepleri i\u00e7erisinde \u00f6zellikle Rusya lehine olan maddeler bulundu\u011fu kanaatinde oldu\u011fu i\u00e7in bu talepleri kabul etmek istememektedir.<\/p>\n

Bununla birlikte Avrupa \u00fclkeleri de Trump\u2019\u0131n 28 maddelik bar\u0131\u015f ve ate\u015fkes \u00f6nerisinde Avrupa\u2019n\u0131n g\u00fcvenli\u011fi ve toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi tedirginlikler ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 beyan etmi\u015flerdir. Bu kapsamda Almanya, Fransa ve \u0130ngiltere bir araya gelerek bir toplant\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, Trump\u2019\u0131n 28 maddelik \u00f6nerisinin kabul edilemez oldu\u011funu ve Avrupa\u2019n\u0131n aleyhine olan maddelerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmi\u015flerdir. Bu do\u011frultuda s\u00f6z konusu maddelerin 19\u2019a d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dair bilgiler servis edilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla Avrupa \u00fclkeleri, Zelenski\u2019ye toprak kay\u0131plar\u0131n\u0131 kabul etmeyecek \u015fekilde bir anla\u015fma \u00f6nermektedir.<\/p>\n

Buradan \u015fu sonu\u00e7 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r: Amerika sava\u015f\u0131n bir an \u00f6nce bitmesini isterken, Avrupa \u00fclkeleri sava\u015f\u0131n devam etmesini ve kaybedilen topraklar\u0131n Rusya\u2019dan geri al\u0131nmas\u0131n\u0131 istemektedir. Ancak Avrupa \u00fclkeleri, sava\u015f\u0131n devam edebilmesi i\u00e7in Ukrayna\u2019ya askeri ve lojistik destek sa\u011flanmas\u0131 gerekti\u011fini de bilmektedir. Buna kar\u015f\u0131n, Avrupa \u00fclkeleri Amerika olmadan bu deste\u011fi tek ba\u015flar\u0131na vermekte yetersiz kalmaktad\u0131r.<\/p>\n

Amerika ise sava\u015f\u0131 bir an \u00f6nce bitirmek amac\u0131yla Zelenski\u2019yi k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in askeri, lojistik, siyasi ve mali destekleri beklemeye alm\u0131\u015f durumdad\u0131r. \u015eu an itibar\u0131yla Amerika\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya yard\u0131m g\u00f6ndermedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Avrupa \u00fclkelerinin de bu deste\u011fi tek ba\u015flar\u0131na g\u00f6nderecek durumda olmad\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Avrupa \u00fclkelerinin Ukrayna\u2019ya sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 askeri ve lojistik desteklerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc Amerika men\u015feli silah ve m\u00fchimmatlardan olu\u015fmaktad\u0131r. Amerika bu silahlar\u0131 Avrupa \u00fclkelerine satmakta, Avrupa da bu silahlar\u0131 alarak Ukrayna\u2019ya g\u00f6ndermektedir. Ancak Avrupa \u00fclkeleri bu mali y\u00fck alt\u0131nda giderek zorlanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Avrupa \u00fclkeleri hem sava\u015f\u0131n bitmesini istemekte hem de destek vermekte yetersiz kalmaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda Ukrayna\u2019n\u0131n yer alt\u0131 ve yer \u00fcst\u00fc zenginliklerinin yaln\u0131zca Amerika taraf\u0131ndan kullan\u0131lmas\u0131ndan da rahats\u0131zl\u0131k duymaktad\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc Avrupa \u00fclkeleri, \u201cUkrayna\u2019ya biz de yard\u0131m ettik ve bu zenginliklerden bizim de faydalanmam\u0131z gerekir\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesini a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirmektedir. Ancak Amerika bu zenginlikleri payla\u015fmak istememektedir. Dolay\u0131s\u0131yla Amerika\u2019n\u0131n bar\u0131\u015f \u00f6nerisi \u015fu a\u015famada i\u015flerlik kazanmamakta ve somut bir sonuca ula\u015facak gibi g\u00f6r\u00fcnmemektedir.<\/p>\n

Alternatif olarak T\u00fcrkiye \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin tarafs\u0131z tutumu, Ukrayna ve Rusya\u2019y\u0131 bir araya getirebilecek niteliktedir. Ancak Ukrayna, tek ba\u015f\u0131na karar almamaktad\u0131r. Avrupa \u00fclkeleri, Ukrayna\u2019y\u0131 sava\u015fa zorlayacak ve te\u015fvik edecek ad\u0131mlar atmaktad\u0131r. Nitekim Zelenski T\u00fcrkiye\u2019ye gelerek Say\u0131n Erdo\u011fan ile g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, ancak bu g\u00f6r\u00fc\u015fmenin hemen ard\u0131ndan Zelenski\u2019nin talimat\u0131yla Karadeniz\u2019de Rusya\u2019ya y\u00fck ta\u015f\u0131yan kargo gemileri ve yak\u0131t tankerleri vurulmu\u015ftur.<\/p>\n

Zelenski bir yandan bar\u0131\u015f istedi\u011fini s\u00f6yleyip T\u00fcrkiye\u2019den arabuluculuk talep ederken, di\u011fer yandan Rusya\u2019ya y\u00fck ta\u015f\u0131yan gemileri hedef alarak s\u00fcreci baltalamaktad\u0131r. Bu durum, Zelenski\u2019nin \u00e7eli\u015fkili ve ikircikli kararlar alarak s\u00fcreci i\u015flemez hale getirdi\u011fini g\u00f6stermektedir. Ukrayna\u2019n\u0131n Rus gemilerine y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Rusya da misilleme olarak Ukrayna\u2019n\u0131n y\u00fck gemilerini ve limanlar\u0131n\u0131 vurmaktad\u0131r. Bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sald\u0131r\u0131lar, bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine olan umutlar\u0131 giderek azaltmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00d6te yandan T\u00fcrkiye\u2019nin arabulucu olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 istemeyen akt\u00f6rlerin oldu\u011fu da a\u00e7\u0131kt\u0131r. T\u00fcrkiye, Ukrayna ve Rusya\u2019ya e\u015fit mesafede durmakta; NATO \u00fclkeleriyle birlikte Rusya\u2019ya uygulanan ambargolara dahil olmamaktad\u0131r. Bu tutum T\u00fcrkiye\u2019ye uluslararas\u0131 alanda prestij kazand\u0131rmaktad\u0131r. Ancak T\u00fcrkiye\u2019nin artan bu prestijinden rahats\u0131z olan baz\u0131 Avrupa \u00fclkeleri, Zelenski\u2019yi k\u0131\u015fk\u0131rtarak T\u00fcrkiye\u2019yi sava\u015fa dahil etmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. \u00d6zellikle T\u00fcrkiye\u2019nin kara sular\u0131 ve m\u00fcnhas\u0131r ekonomik alanlar\u0131na yak\u0131n b\u00f6lgelerde Rus gemilerinin vurulmas\u0131, T\u00fcrkiye\u2019yi taraf haline getirme \u00e7abas\u0131 olarak de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye ise akl\u0131selim davranarak bu s\u00fcreci sakin ve kontroll\u00fc bir \u015fekilde y\u00f6netmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir arabulucu \u00fclke emperyalist \u00e7\u0131karlarla hareket edecektir. T\u00fcrkiye de elbette kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmektedir; ancak Rusya ve Ukrayna\u2019ya emperyalist bir yakla\u015f\u0131m sergilemeyecektir. T\u00fcrkiye\u2019nin temel amac\u0131, Karadeniz\u2019de g\u00fcvenli\u011fi ve bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayarak ticaretin sorunsuz \u015fekilde devam etmesini temin etmektir.<\/p>\n

\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7, ba\u015fta Zelenski\u2019nin tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131 olmak \u00fczere Putin\u2019in ve bu s\u00fcreci destekleyen \u00fclkelerin yakla\u015f\u0131mlar\u0131na g\u00f6re \u015fekillenecektir. Ancak Zelenski\u2019nin bir noktada toprak kay\u0131plar\u0131n\u0131 kabullenmek zorunda kalaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sava\u015f\u0131n mevcut seyri, Ukrayna\u2019n\u0131n bu sava\u015f\u0131 uzun s\u00fcre devam ettirmekte zorlanaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Ukrayna hem askeri kapasite hem de asker temini konusunda ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fayacakt\u0131r.<\/p>\n

Rusya da bu sava\u015fta hem askeri hem ekonomik olarak olumsuz etkilenmi\u015ftir; ancak Ukrayna ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Ukrayna\u2019n\u0131n kay\u0131plar\u0131 ve uzun vadeli dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck seviyededir. Zelenski ve Putin\u2019in T\u00fcrkiye\u2019de bir araya gelmesi durumunda daha makul bir orta yol bulunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak Putin, Ukrayna\u2019da i\u015fgal etti\u011fi topraklardan \u00e7\u0131kmamak i\u00e7in elinden geleni yapacak; K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n ilhak\u0131 Ukrayna taraf\u0131ndan kabul edilmeden kapsaml\u0131 bir bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ihtimali olduk\u00e7a zay\u0131f g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, Karadeniz\u2019de Ukrayna-Rusya sava\u015f\u0131na ili\u015fkin T\u00fcrkiye\u2019nin masada olmad\u0131\u011f\u0131 bir anla\u015fman\u0131n uzun vadeli olma ihtimali olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. T\u00fcrkiye\u2019nin tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve diplomatik g\u00fcc\u00fc, sava\u015f\u0131n ve bar\u0131\u015f\u0131n seyrinde kritik bir rol oynamaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin arabulucu ya da g\u00f6zlemci olarak masada yer almas\u0131 halinde, imzalanacak anla\u015fman\u0131n daha kal\u0131c\u0131 ve istikrarl\u0131 olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Turan \u018flizad\u0259<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00fcrk siyaset bilimci ve uluslararas\u0131 politika uzman\u0131 \u0130smail Cing\u00f6z, IRDS Merkezi (BMDAM) ile yapt\u0131\u011f\u0131 bir r\u00f6portajda konuyla ilgili \u015fu de\u011ferlendirmelerde bulundu: Ukrayna-Rusya sava\u015f\u0131n\u0131n bitirilmesi i\u00e7in Trump ile Putin\u2019in anla\u015fm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc de\u011ferlendirilmektedir. \u00d6zellikle Alaska g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde bu konuda mutabakata vard\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Putin\u2019in, Ukrayna\u2019n\u0131n i\u015fgal etti\u011fi topraklar i\u00e7erisindeki k\u0131ymetli toprak elementlerini, yer alt\u0131 ve yer \u00fcst\u00fc kaynaklar\u0131n\u0131 Amerika\u2019n\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":11200,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77,346],"tags":[],"class_list":["post-11202","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-roportaj"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11202","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11202"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11202\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11205,"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11202\/revisions\/11205"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11200"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11202"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11202"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/irds-center.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11202"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}